De methodiek

Limen-4

Limen is Latijn voor drempel. Limen-4 is de eigen preventieve methodiek van LEERVOL: een manier van werken waarmee jongeren rond een overgang oefenen met wat er op hen afkomt — in vier vaste reflectiestappen.

Centrale hypothese

Hoe je een overgang doorkomt, kan meewegen in wat daarna komt.

Tijdens iedere overgang worden jongeren geconfronteerd met nieuwe spanningen, verwachtingen, invloeden en keuzes. De manier waarop zij daarmee omgaan kan mede beïnvloeden hoe zij de volgende fase ingaan.

We schrijven bewust "kan mede beïnvloeden" en niet "bepaalt". Ontwikkeling heeft altijd meerdere oorzaken: gezin, school, buurt, gezondheid, kansen en toeval spelen allemaal mee. Limen-4 richt zich op het deel waarin oefenen verschil kan maken.

Uitgangspunt

Gedrag is vaak een eindpunt van een proces.

Daarom kijken we niet alleen naar zichtbaar gedrag. Samen met deelnemers onderzoeken we pedagogisch wat eraan voorafging: welke informatie had iemand, wat dacht en voelde iemand, welke behoefte en welke sociale invloed speelden, welke alternatieven werden gezien en welke gevolgen wel of niet voorzien?

  1. Context
  2. Waarneming
  3. Interpretatie
  4. Gevoel / spanning
  5. Mogelijke keuzes
  6. Besluit
  7. Gedrag
  8. Gevolg
  9. Reflectie
  10. Volgende handeling

Een werkmodel, geen wet. Deze keten helpt om over keuzes te praten en momenten te vinden waarop iemand anders had kunnen handelen. Het is geen universeel bewezen causaal model van menselijk gedrag; in werkelijkheid lopen stappen door elkaar en spelen omstandigheden mee die iemand niet zelf kiest.

Begrijpen is niet hetzelfde als goedkeuren.

LEERVOL creëert ruimte voor nieuwsgierigheid, verantwoordelijkheid, begrenzing, herstel en ontwikkeling. We vermijden zowel veroordeling zonder begrip als begrip zonder verantwoordelijkheid.

Wie begrijpt hoe een keuze tot stand kwam, kan een volgende keer eerder ingrijpen — en kan ook verantwoordelijkheid nemen voor wat er gebeurd is.

Het reflectiemodel

Vier vragen, vaste volgorde.

Het hart van Limen-4 is een reflectiemodel dat deelnemers leren gebruiken bij eigen en voorbeeldsituaties.

Het volledige reflectiemodel
  1. 01Facts firstWat gebeurde er?
  2. 02Feelings secondWat gebeurde er in jou?
  3. 03Lessons thirdWat kun je hiervan leren?
  4. 04Next action fourthWat is nu een verstandige volgende stap?

Geen losse themalessen

Thema's zijn de context. Ontwikkeling is de kern.

Limen-4 is geen verzameling losse lessen over "pesten", "geld" of "seks". Een thema is de situatie waarin geoefend wordt. Wat we oefenen zijn onderliggende vaardigheden en ontwikkelgebieden die in veel situaties terugkomen.

Ontwikkelgebieden waarop Limen-4, afhankelijk van programma en opdracht, kan oefenen

  • Zelfinzicht
  • Zelfregulatie
  • Besluitvorming
  • Hulpzoekgedrag
  • Sociale verbondenheid
  • Perspectiefname
  • Grensbewustzijn
  • Weerstand tegen druk
  • Toekomstoriëntatie
  • Praktische zelfredzaamheid
  • Morele reflectie
  • Herstelvermogen
  • Identiteitsontwikkeling
  • Invloedbewustzijn
  • Richting en zingeving

Dit zijn ontwikkelgebieden die in de ontwikkelingspsychologie en preventiewetenschap breed worden beschreven. Het zijn geen afzonderlijk gevalideerde "Limen-4-pijlers". Niet ieder programma werkt aan alle gebieden.

Wat proberen we te beïnvloeden?

Drie niveaus, drie soorten beweringen.

Om eerlijk te zijn over wat een training kan, maken we onderscheid tussen wat deelnemers direct leren, welke ontwikkelsignalen we kunnen volgen, en de grote maatschappelijke uitkomsten waar veel anderen ook aan werken.

A

Directe leeruitkomsten

  • kan een steunpersoon noemen;
  • kan een hulpvraag formuleren;
  • kan alternatieven benoemen;
  • kan een grens herkennen;
  • kan gevolgen op korte en lange termijn onderscheiden;
  • kan een concrete volgende stap formuleren.

Dit oefenen we gericht en kunnen we tijdens het programma waarnemen.

B

Ontwikkelsignalen

  • ervaren handelingsruimte;
  • hulpzoekintentie;
  • toekomstgericht denken;
  • zelfgerapporteerd grensbewustzijn;
  • ervaren steun;
  • reflectievermogen.

Dit volgen we op groepsniveau als signaal — niet als bewezen effect.

C

Maatschappelijke uitkomsten

  • pesten;
  • verzuim en schooluitval;
  • agressie;
  • criminaliteit;
  • schulden;
  • seksuele grensoverschrijding.

Hierover claimen we niets. Zonder passend effectonderzoek kan LEERVOL niet stellen dat Limen-4 deze uitkomsten veroorzaakt, voorkomt of vermindert.

Wat we wel kunnen: onderliggende vaardigheden en ontwikkelfactoren oefenen die in onderzoek in verband worden gebracht met deze uitkomsten. Zo onderbouwen we dat.

Ouders en netwerk

Niet "wij weten het beter". Ook niet "ouders bepalen alles".

Waar leeftijd, opdracht, veiligheid en professionele context daarom vragen, maken we vooraf duidelijk hoe ouders/verzorgers en andere relevante professionals worden betrokken.

Daarbij respecteren we de ontwikkelende autonomie en privacy van jongeren, hun veiligheid, de toepasselijke wetgeving en de verantwoordelijkheden van de opdrachtgever. Hoe dat er per programma uitziet, leggen we vast in de afspraken met de opdrachtgever.

Het reflectiemodel

Facts, Feelings, Lessons, Next Action — met de veiligheidsgrenzen.

De gereedschapskist

Praktische hulpmiddelen die deelnemers meenemen.

Onderbouwing

Welke kennis we gebruiken, en wat die wel en niet zegt.